ZUIDWENDING – Het Rijk trekt 245 miljoen euro uit voor de realisatie van nieuwe waterstofcavernes, geld dat naar verwachting grotendeels naar Zuidwending gaat. Dat blijkt uit de Miljoenennota, die dinsdag werd gepresenteerd. Het gaat om een aanvullend bedrag, bovenop de 450 miljoen euro die het kabinet in juli al toekende aan HyStock voor het project.
Die eerdere subsidie was bedoeld om marktrisico’s van het opslagproject af te dekken, zoals de prijs van kussengas en het risico dat de opslag de eerste jaren niet vol genoeg raakt. Het nieuwe bedrag van 245 miljoen euro is bestemd voor iets anders: de daadwerkelijke bouw van nieuwe cavernes, zoals A9 en A11, die nog moeten worden uitgeloogd voordat ze gebruikt kunnen worden.
Volgens gedeputeerde Nadja Siersema van de provincie Groningen is het geld bedoeld voor de ontwikkeling van de cavernes die nog gebouwd moeten worden. Die cavernes moeten eerst worden uitgeloogd: water wordt de grond in gepompt om het zout op te lossen, waarna die zoute oplossing weer wordt opgepompt. Zo ontstaat een lege ondergrondse ruimte, die vervolgens gebruikt kan worden om waterstof in op te slaan.
Dat is een intensiever traject dan bij een gewone zoutwinningscaverne, omdat de cavernes voor waterstofopslag kleiner zijn. ‘Nobian zegt: we hebben dat nodig om het rendabel te maken’, aldus Siersema. Volgens haar wordt het geld op relatief korte termijn ingezet, zodat de ontwikkeling van start kan gaan.
‘Kip-ei-verhaal doorbroken’
Siersema noemt de rijksbijdrage een belangrijke stap om een impasse te doorbreken. ‘Je hebt altijd zo’n kip-ei-verhaal: het bedrijfsleven zit te wachten, gaat het Rijk nog wat doen? En het Rijk zegt: we zien niks van het bedrijfsleven wegkomen. Ik denk dat het daarom juist goed is dat het Rijk een stap naar voren zet.’
Volgens de Miljoenennota is in totaal 533 miljoen euro toegekend voor de realisatie van waterstofopslagen in het land, plus 245 miljoen euro specifiek voor de bouw van nieuwe cavernes. Ook is er 288 miljoen euro beschikbaar voor het project HyStock, en 280 miljoen euro voor de productiesubsidie voor groene waterstof.
‘Geen Groningen 2.0’
Bij inwoners van het gebied blijft ondanks de toezeggingen wantrouwen bestaan. Siersema erkent dat. ‘Dat horen we iedereen in het provinciehuis elke keer zeggen: we willen geen gaswinning 2.0.’
Kan de provincie, na eerdere positieve adviezen voor cavernes, bij een volgende aanvraag nog wel nee zeggen? Siersema houdt vol van wel. ‘Je kunt echt wel kijken naar elke put: is het dan veilig en verantwoord? Deze putten liggen wel echt verder uit elkaar. Ik verwacht dan ook dat het veilig en verantwoord kan. En anders geven we er geen positief advies over.’
Voor elke nieuwe caverne moet de provincie opnieuw een advies uitbrengen aan het ministerie, benadrukt ze. Tot nu toe adviseerde ook het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) positief over de veiligheid.
Compensatie voor bewoners
Volgens Siersema heeft het Rijk toegezegd in gesprek te blijven over de gebiedsprocessen rond Zuidwending. ‘Dat hebben ze gisteren nog telefonisch aan mij bevestigd.’ Doel is dat bewoners niet alleen de lasten van het project dragen. ‘Het moet niet alleen maar blijven bij: er wordt alleen maar gewonnen. Niet alleen maar trekken, maar ook geven.’
Concreet wordt daarbij gesproken over compensatie voor omwonenden, al werd nog niet duidelijk hoe die eruit zou moeten zien.
